T.C.
ADALET BAKANLIĞI’NA
Avukatlık mesleğinin icrasında UYAP sisteminin etkin kullanımı, hem avukatlar hem de adli personel için önemli bir zaman ve emek tasarrufu sağlamaktadır. Ancak, mevcut uygulamada karşılaşılan birtakım işlevsellik sorunları bulunmaktadır. Bu sorunların giderilmesi ve sistemin genel işleyişinin geliştirilmesi; sadece iş yükünü azaltmakla kalmayacak, aynı zamanda hukuki süreçlerin hızlanması açısından da büyük önem taşımaktadır. Bu kapsamda, aşağıda detaylarını arz edilen sistem geliştirmelerinin yapılması talep edilmektedir.
Sistemdeki Temel İşlevsellik Eksiklikleri
Bölge Adliye Mahkemesi Dosya İçerikleri
Sorun: Bölge Adliye Mahkemesi dosyalarının tam içeriği UYAP sistemi üzerinden görüntülenememektedir.
İstinaf, hukukî terminolojide yeniden yargılama anlamına gelir. İstinaf mahkemeleri üst yargı mercileri olmasına rağmen, duruşma açabilmekte, bilirkişi incelemesi yaptırabilmekte ve tanık dinleyebilmektedir; bu da yerel mahkeme gibi esasa dair bir yeniden yargılama yapıldığı anlamına gelmektedir. Mahkeme nezdinde yeniden yargılama yapılırken dosya taraflarının ve vekillerinin dosyayı görmesinin engellenmesi hukuki süreçlerle bağdaşmamaktadır.
Bu kısıtlamanın, mahkeme heyetinin işlerini kolaylaştırmak amacıyla getirildiği düşünülse de, hâkim yetkisi kapsamında görüntülenebilecek içerikler ile avukat yetkisi kapsamında görüntülenebilecek içeriklerin ayrı ayrı tayin edilmesi mümkündür. En azından, bir karar verilmesiyle birlikte dosya içeriğinin taraflarca görüntülenmesinin sağlanması gerekmektedir.
Soruşturma ve Savcılık Dosyaları Gizliliği
Sorun: Soruşturma evresinin gizliliği uygulaması kapsamında, taraf vekilleri dosya içeriklerini UYAP sisteminden görüntüleyememektedir.
Bu durum, avukatların en azından soruşturmayı sona erdiren (iddianame, takipsizlik kararı vb.) kararlarından sonra dosya içeriğini UYAP sistemi üzerinden görebilmesi gerektiği anlamına gelmektedir. Böylece, örneğin kovuşturmaya yer olmadığına dair kararı tebellüğ eden bir vekilin, dosyadan fiziki fotokopi alma zahmetine girmesi yerine, soruşturma aşamasındaki gelişmeleri sistemden kolaylıkla takip edebileceği, büyük bir iş yükünden kurtulacaktır. Soruşturma dosyalarının yetkisizlik kararlarıyla birçok şehre dağılması düşünüldüğünde, bu geliştirme hayati önem taşımaktadır.
Dosya Sorgulama Bölümündeki Taraf Bilgileri
Sorun: Dosya sorgulama bölümünde (yerel mahkeme, istinaf ve temyiz aşamaları dahil) birim, esas no, açılış tarihi ve dosya durumu gibi bilgiler görünürken, yapılan güncellemeyle taraf isimleri sekmesi kaldırılmıştır.
Bu değişiklik nedeniyle, özellikle aynı dairede veya mahkemede çok sayıda dosya olması durumunda, hangi dosyanın neye ait olduğunu görmek için her bir dosyaya tek tek girilmesi gerekmekte, bu da ciddi zaman ve emek kaybına yol açmaktadır. Taraf isimleri sekmesinin geri getirilmesi büyük fayda sağlayacaktır.
Dosya İncelemesinde Taraf Bilgilerine Erişim
Sorun: Dosya incelemesindeki taraflar sekmesinde yer alan temel taraf bilgileri (Adres, TCKN gibi) görülememektedir. Bu durum hatalı bir uygulamadır.
Avukatlık mesleği kamu görevi olup, vekâlet verdiği dosya taraflarının bilgilerine erişim hakkı mevcuttur. Dava aşamasında bu bilgilerin gizlenmesi halinde, tebligat ya da yargılama neticesinde başlatılacak icra takibi gibi sonraki süreçlerde ciddi sorunlar ortaya çıkmaktadır. Bu nedenle veri gizliliğine ilişkin kısıtlamanın taraf vekillerinden kaldırılması gerekmektedir.
Değişik İş Dosyalarında İçerik Görüntüleme
Sorun: UYAP sisteminde dosya içeriğinin görülmesi için vekil kaydı yapılması zorunluluğu, olumsuz bir uygulamadır.
Fiziki dosyalarda vekili olmayan bir kişinin bile dosyayı incelemesi hakkı bulunurken, UYAP sistemindeki vekili olduğu dosyanın içeriğini görememesi açık bir çelişkidir. Bu uygulamanın, ihtiyati haciz kararlarının aleyhine hüküm kurulan tarafın bilgisi dışında ilerletilmesi gibi amaçlarla yapıldığı düşünülse de, en azından karar aşamasından sonra dosya içeriklerinin taraf vekillerinin görüntülemesine ve itiraz/evrak gönderebilmesine açılması elzemdir.
Safahat Sorgulama Sistemi Güvenlik Kodu
Sorun: Safahat sisteminde yapılan güncelleme ile sorgulamalarda güvenlik kodu girilmesi zorunluluğu getirilmiştir. Bu uygulama hatalıdır.
Sisteme yalnızca güvenli elektronik imza ile girilebildiği düşünülse de, her sorguda ek bir güvenlik kodu istenmesi büyük güçlük oluşturmaktadır. Ayrıca sistem tarafından istenen bu kodların okunmasındaki zorluklar da eklendiğinde, sistemi günlük olarak kullanan avukatlar safahat görüntüleme ekranlarını kullanmakta ciddi problem yaşamaktadır. Bu doğrultuda, kullanım kolaylığı açısından safahat sorgulamalarında güvenlik kodu uygulamasının kaldırılması faydalı olacaktır.
Taraf Bazlı Bakiye Avans Takibi
Sorun: Dosya içeriklerinde tahsilat/reddiyat bilgileri ekranında sadece dosyadaki toplam bakiye avans miktarı görüntülenebilmekte olup, davacı ve davalı tarafların güncel ayrı ayrı bakiye gider avansı görüntülenememektedir.
Tarafların dosyaya yatırdığı toplam tutar görünse de, taraf bazlı bakiye miktarının sorgulanamaması; vekilin avans takibini zorlaştırmakta, usuli hak kayıplarına yol açmakta ve yargılamanın gecikmesine sebep olmaktadır. Bu durum ayrıca, sonuçlanan dosyalardan yapılan avans iadelerinin takip edilmesini de güçleştirmektedir. Bu nedenle taraf bazlı avans sorgusunun avukat portalına açılması gerekmektedir.
Fiziki ve Dijital Dosya Entegrasyonu
Sorun: Fiziksel olarak arşivlenmiş birçok dosyanın, kalem personelince UYAP sisteminde ‘dosya kapama’ işleminin yapılmaması nedeniyle çok sayıda eski dosya sistemde halen açık görünmektedir.
Bu durum, fiziki dosya ile UYAP verilerinin entegre edilmesini gerektirmektedir. Aksi takdirde, mevcut durum UYAP verilerine olan güvenin zedelenmesine sebebiyet vermektedir.
Sonuç ve Talep
1136 s.’lı Avukatlık Kanunu’nun, Avukatlığın Amacı başlıklı 2. maddesinde yer alan:
“Yargı organları, emniyet makamları, diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu iktisadi teşebbüsleri, özel ve kamuya ait bankalar, noterler, sigorta şirketleri ve vakıflar avukatlara görevlerinin yerine getirilmesinde yardımcı olmak zorundadır. Kanunlarındaki özel hükümler saklı kalmak kaydıyla, bu kurumlar avukatın gerek duyduğu bilgi ve belgeleri incelemesine sunmakla yükümlüdür.”
Bu kanuni hüküm gereği, avukatlık mesleğinin ifasına büyük katkı sağlayacağını düşündüğümüz yukarıdaki güncelleme ve geliştirilmelerin gerçekleştirilmesini arz ve talep ederiz.
Saygılarımızla,
Av. Cavit TATLI
Hukukçular Derneği Genel Başkanı
