Stajyer Avukatların Yaşadığı Sorunlar Hakkında Barolar Birliği Başlangıç Dilekçesi

TÜRKİYE BAROLAR BİRLİĞİ BAŞKANLIĞINA

1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nda avukat, yargının kurucu unsurlarından olup; hukukî bilgi ve tecrübelerini adaletin hizmetine tahsis eden, bağımsız savunmayı serbestçe temsil eden kişi olarak tanımlanmıştır. Yasada belirtildiği üzere avukat, yargılamanın en önemli süjelerindendir.

Yargılamada hayati öneme sahip olan ve bu sebeple yüksek sorumlulukları bulunan avukatların yetiştirilmesi ve kendilerini geliştirmeleri staj döneminde başlamaktadır. Avukat adayları, staj süresi boyunca mesleki tecrübe kazanmakta ve lisans eğitimlerinde öğrendikleri bilgilerin uygulamadaki işleyişini öğrenmektedir. Bu nedenle, geleceğin avukatları ve savunmanın temsilcileri olan stajyer avukatların geçirdiği staj döneminin niteliği ve şartları büyük önem taşımaktadır.

Stajyer avukatlar için kritik bir süreç olan bu dönem, mesleğe gönül vermiş ve onu hakkıyla ifa etmek amacıyla staja başlayan adaylar için oldukça zorlu geçmektedir. Açıkça ifade etmek gerekirse; stajyer avukatlar, mesleğin başında, ister mahkemeler, ister icra daireleri olsun, ya da Başkanlığınızın mesleki sorunları çözmekten uzak duran tutumu nedeniyle avukatlık mesleğinden soğutulmaktadır.

Bu itibarla; Adalet Bakanlığı’nın avukatları diğer mensupları olan Hâkim ve Savcılardan daha aşağı bir konumda görmesi, hak kısıtlayıcı tavırlarda bulunması, mahkemeler ve icra dairelerindeki kötü çalışma şartları, Başkanlığınızın ise staj döneminde hukukilikten uzak, meslek dışı siyasi üslupla eğitim derslerinin işlenmesine olanak sağlayarak stajyer avukatlar arasında ayrımcılığa yol açması, mesleğin başında bulunan stajyer avukatların mesleğe olan inançlarını yitirmesine neden olmaktadır.

Meslek mensupları tarafından bu sorunlar birçok kez dile getirilmiş olmasına rağmen, çözüm için ne Bakanlıkça ne yerel Barolar ne de Başkanlığınızca somut bir adım atılmamaktadır. Binbir zorlukla hukuk fakültesini bitirerek avukatlık mesleğini tercih etmiş stajyer avukatların yaşadığı sorunlar giderek artmaktadır. Artık avukatların mesleki hakları ile ilgili aksiyon alınması gerekmektedir.

Çağdaş, uygar ve demokratik ülkelerde Barolar; savunma hakkının, insan hak ve özgürlüklerinin, demokratik hukuk devletinin ve hukukun üstünlüğü ilkesinin yılmaz bekçileridir. Avukatların örgütlenmesiyle kurulmuş meslek örgütleri olmakla birlikte, resmi kurum niteliği taşıyan barolara, geleceğin avukatlarının yaşadığı sorunların bildirilmesi ve çözüm aranması elzem hale gelmiştir.

Derneğimizce tasnif edilen ve belirtilen sorunların çözümüne katkı sunabileceğini düşündüğümüz Stajyer Avukatların karşılaştığı temel zorluklar aşağıdaki şekilde izah edilmektedir:

1) Mali Durum Beyanı Zorunluluğu

Staj başvurusunda, “mali durum itibariyle stajın devamı süresince herhangi bir işte çalışmaya ihtiyacı olmadığına dair” beyan dilekçesi alınmaktadır. Mevzuat gereği, özellikle mahkeme aşamasında stajyer avukatın sigortalı çalışması ve ücret alması mümkün olmamaktadır. Lisans eğitimi yeni biten stajyer avukatlar, baro kredisine muhtaç bırakılmaktadır. Lise mezunları dahi staj yaparken ücret alabilirken, zorlu bir eğitim sürecini başarıyla tamamlamış stajyer avukatlar ücret alamamakta, mesleğe borçla başlamaya mecbur bırakılmaktadır. Bu durum, avukatlık onuru ile kesinlikle bağdaşmamaktadır.

Lisans eğitimini yeni bitirmiş stajyer avukatların, günümüz şartlarında kendi geçimlerini sağlamaları, avukata yaraşır hayat standartlarına adapte olmaları ve entelektüel gelişimlerini sürdürmeleri gerekmektedir. Kaldı ki, sadece kendi ayakları üzerinde durabilmekle kalmayıp, ailelerine ekonomik olarak destek olmak zorunda olan stajyer avukatlar da bulunmaktadır. Her türlü mali destekten yoksun kalan stajyer avukatlar adeta mesleğin başında “muhtaç” hale getirilmektedir. Bu duruma acil müdahale edilmeli ve stajyer avukatların hakları korunmalıdır.

2) Ruhsat Başvuru Ücretleri

Staj bitiminden sonra ruhsat başvurusu yapılırken, 2018 yılı için 2.000,00 TL gibi bir meblağ talep edilmektedir. Bu tutarı oluşturan kalemler içerisine neredeyse tüm kurumlar yer almaktadır; Bakanlık, Barolar ve Başkanlığınız neye ne ücret alırım yarışı içindedir. Bilinmesi gerekir ki avukatlık ruhsatı satılık bir ürün değildir. Avukatlık unvanını almak, alın teriyle kazanılmış son derece zor bir makamdır.

Kanunen stajyer avukatın kazanç elde etmesinin engellendiği yetmezmiş gibi, mesleğini icra etmek için almak zorunda olduğu ruhsatname için yüksek bir ücret ödemek zorunda bırakılması da kabul edilemez. Bu süreçte avukattan; gerek yerel Barolar, gerek Başkanlığınız, gerekse de idari kurumlar tarafından alınan her türlü vergi, harç, masraf ve benzeri tutarların alınmaktan vazgeçilmesi gerekmektedir. Resmi bir geliri olması dahi yasak olan stajyer avukatların, ruhsatlarını parayla alıyor hissi oluşturulması son derece kırıcı bir tutumdur.

3) Ruhsat İşlem Süreçleri

Ruhsat başvurularında, işlemleri 2 aydan uzun bir süreye yayılmaktadır. Staj bitiminden sonraki “ruhsatname bekleme” döneminde hem sıfat ve yetkinin belirsiz olması hem de sürecin uzunluğu nedeniyle iş bulmak zorlaşmakta, stajyerler arada kalmaktadır. Staj döneminde ücret alamamış ve işe ihtiyacı olan stajyer avukat, maddi ve manevi açıdan büyük zorluk yaşamaktadır.

4) Sosyal Güvenlik Primleri

Stajın başlamasından sonra stajyerin GSS primlerinin Başkanlığınız tarafından ödenmesi, birtakım telefon görüşmelerinden sonra mümkün olabilmektedir. Bu tutumun avukata neden yapıldığı tarafımızca anlaşılamamaktadır. TBB’nin re’sen sorgu ile GSS’si olmayan stajyerlerin primlerini yatırması, stajyerlere verilen değerin bir göstergesi olacaktır.

Ayrıca, stajyerlik döneminin bitimi ile Avukatlık ruhsatının alındığı yaklaşık 2 aylık evrede, stajyer avukatların sağlık sigortaları da bulunmamaktadır. Ruhsatname beklenilen dönemde acil ameliyat olan veya herhangi bir hastalığından dolayı tedavi görmesi gereken avukat adayları, külfetli sağlık harcamaları ile karşı karşıya kalmaktadır. Bu sorun ivedilikle giderilmeli; stajyer avukatların GSS’leri ruhsat alana kadar ödenmeye devam edilmelidir.

5) Barolar Birliği’nin Rolü

Türkiye Barolar Birliği Başkanlığı, stajyer avukatların bu zor durumlarının çözülmesi için ön ayak olmalıdır. Stajyer avukatlar, 4000-5000 TL aralığında ücret alan hâkim/savcı stajyerlerinden eğitim açısından hiçbir farkı yoktur. Avukatlık onuru, en başta ekonomik özgürlükle sağlanabilir. Bu ifade sadece sözde kalmamalıdır.

Stajyer avukatın refahına, hayat şartlarına ve eğitimine verilen değer, avukatlık mesleğinin itibarına verilen değerdir. Stajyer avukatların hayatlarını son derece sıkıntıya sokan bu sorunlar acilen çözülmeli; gerek Bakanlık gerekse ilgili mercilerle diyalog tesis edilmelidir. Barolar Birliği, geleceğin avukatları için, avukatlık mesleğinin itibarı için harekete geçmelidir. Zira mesleğimiz itibarı, mesleğin en güçsüzünün sahip olduğu itibarla eşdeğerdir.

Saygılarımızla,

Av. Cavit TATLI

Hukukçular Derneği Genel Başkanı